Enghraifft o'r canlynol | dosbarth o glefyd ![]() |
---|---|
Math | ffobia, clefyd, anhwylder gorbryder ![]() |
Mae anhwylder gorbryder cymdeithasol, a elwir hefyd yn ffobia cymdeithasol. Nodweddion anhwylder gorbryder yw teimlo ofn a phryder mewn sefyllfaoedd cymdeithasol. Gall achosi gofid sylweddol ac effaith ar y gallu i weithredu mewn rhai agweddau ar fywyd bob dydd.[1] Gall yr ofnau hyn gael eu sbarduno gan bryder fod eraill yn eu barnu, neu wrth i eraill eu barnu'n wirioneddol. Mae unigolion ag anhwylder pryder cymdeithasol yn ofni sylwadau negyddol gan bobl eraill.
Mae symptomau corfforol yn aml yn cynnwys gwrido a chwysu gormodol, crynu, calon-guriad a chyfog. Gall atal dweud fod yn symptom, ynghyd â siarad yn gyflym. Gall pyliau o banig hefyd ddigwydd yn sgil cyfnodau o ofn a theimlo anghysur dwys. Gall rhai dioddefwyr ddefnyddio alcohol neu gyffuriau eraill i leihau ofnau ac swildod mewn digwyddiadau cymdeithasol. Mae'n gyffredin i ddioddefwyr ffobia cymdeithasol hunan-feddyginiaethu, yn enwedig os nad ydynt wedi'u diagnosio, heb eu trin, neu'r ddau. Gall hyn arwain at anhwylder defnyddio alcohol, anhwylderau bwyta neu fathau eraill o anhwylderau defnyddio sylweddau . Cyfeirir at anhwylder gorbryder cymdeithasol weithiau fel y salwch colli cyfleoedd pan fydd "unigolion yn gwneud dewisiadau mawr yn eu bywydau i ymdopi â'u salwch".[2] [3] Yn ôl canllawiau ICD-10, y prif feini prawf ar gyfer diagnosio ffobia cymdeithasol yw ofn bod yn ganolbwynt sylw, neu ofn ymddwyn mewn ffordd a fydd yn achosi embaras neu sy'n codi cywilydd, symptomau gorbryder ac osgoi.[4] Gellir defnyddio graddfeydd sgorio safonol i sgrinio am anhwylder gorbryder cymdeithasol ac i fesur difrifoldeb y gorbryde
Cam cyntaf y driniaeth ar gyfer anhwylder gorbryder cymdeithasol yw therapi ymddygiad gwybyddol (CBT).[5] Mae meddyginiaethau fel SSRIs yn effeithiol ar gyfer ffobia cymdeithasol, yn enwedig paroxetine .[6] Mae CBT yn effeithiol wrth drin yr anhwylder hwn, p'un a yw'n cael ei gyflwyno mewn sesiwn unigol neu mewn grŵp.[7] Mae'r cydrannau gwybyddol ac ymddygiadol yn ceisio newid patrymau meddwl ac adweithiau corfforol yn ystod sefyllfaoedd sy'n achosi gorbryder. Mae'r sylw a roddir i anhwylder gorbryder cymdeithasol wedi cynyddu'n sylweddol ers 1999 gyda chymeradwyaeth a marchnata cyffuriau ar gyfer ei drin. Mae meddyginiaethau dan bresgripsiwn yn cynnwys sawl dosbarth o gyffuriau gwrth-iselder: SSRIs, SNRIs, ac MAOIs.[8] Meddyginiaethau cyffredin eraill a ddefnyddir yw beta atalyddion a benzodiazepines.